Zürafaların boynu, esas olarak ağaçların tepesindeki yapraklara, başka otçulların pek yetişemediği yerlere uzanabilmeleri için uzundur. Pek çok bilim insanı, uzun boynun erkeklerin dövüş kazanmasına da yardım ettiğini düşünüyor, çünkü erkekler boyunlarını çekiç gibi savururlar. Boyun büyük olasılıkla birden fazla nedenle evrimleşti ve hangisinin daha önemli olduğu hâlâ tartışılıyor.
Zürafanın uzun boynunda, tıpkı seninki gibi yedi kemik vardır.
Zürafalar karadaki en uzun hayvanlardır. Yetişkin erkekler 5,5 metre civarına ulaşabilir; boyun tek başına yaklaşık 1,8 metre uzunluğunda olabilir, yani aşağı yukarı uzun boylu bir yetişkin kadar.
Zürafalar neden bu kadar yükseğe uzanmak zorunda?
Afrika savanında küçük antiloplardan fillere kadar pek çok hayvan yaprak yer. Zürafa ise yerden birkaç metre yükseklikteki dallardan beslenebilir; bu, ona özel bir üst raf gibidir. Kurak mevsimde yiyecek azaldığında bu fazladan erişim büyük fark yaratabilir.
Akasya yaprakları en sevdikleri arasındadır. Akasyalar kendilerini uzun dikenlerle korur, ama zürafalar hazırlıklıdır: San Diego Hayvanat Bahçesi'ne göre yaklaşık 45 santimetre uzunluğunda bir dilleri ve dikenlerin arasından ustalıkla dolaşan dudakları vardır. Dilleri koyu, neredeyse mavimsi siyahtır; bilim insanları bu rengin, bütün gün süren yemek mesaisinde dili güneş yanığından koruyabileceğini düşünüyor.
Filler, karada yaşayan en büyük hayvanlardır.
Filler de aynı yiyeceğin bir kısmı için yarışır, ama yükseklik sorununu kendi yöntemleriyle çözerler: Koca bir ağacı devirebilirler.
Yine de işin bir püf noktası var. Bazı saha çalışmaları, zürafaların çoğu zaman tepeye uzanmak yerine omuz hizasında ya da daha aşağıda beslendiğini gösterdi. Bilim insanlarının başka bir açıklama aramasının nedenlerinden biri de bu.
Zürafalar boyunlarıyla dövüşür mü?
Evet. Erkek zürafalar boyunlarını savurup başlarını birbirine çarparak dövüşür; İngilizcede bu davranışa “necking” denir. Tepesinde osikon adı verilen, deriyle kaplı kemiksi çıkıntılar bulunan ağır kafatası bir topuz gibi iş görür. National Geographic'in belirttiği gibi, bu karşılaşmaların çoğu erkeklerden biri pes edip uzaklaşınca biter, ama sert bir darbe rakibi yere serebilir.
1996'da iki biyolog, uzun boynun asıl olarak eş kapma yarışında geliştiği fikrini öne sürdü: Daha uzun ve ağır boyunlu erkekler daha çok dövüş kazanır, daha çok yavrunun babası olur ve bu boynu yavrularına aktarır. Sonraki çalışmalar karışık sonuçlar verdi; bugün pek çok bilim insanı, beslenmenin de dövüşün de rol oynamış olabileceğini düşünüyor.
Zürafalar boyunlarını esneterek mi uzattı?
Hayır. 1800'lerin başında Fransız doğa bilimci Jean-Baptiste Lamarck, zürafaların yapraklara uzanmak için gerindiğini ve biraz uzamış boyunlarını yavrularına aktardığını öne sürdü. Ama kalıtım böyle işlemez. Charles Darwin'in doğal seçilim fikri bunu daha iyi açıklar: Tesadüfen biraz daha uzun boyunla doğan zürafaların hayatta kalma ve yavru yapma şansı daha yüksekti; milyonlarca yıl içinde boyunlar uzadı. Zürafanın yaşayan en yakın akrabası olan, Kongo yağmur ormanlarındaki okapinin boynu çok daha kısadır.
Zürafanın boynunda kaç kemik var?
Yedi; tıpkı senin boynunda ve neredeyse bütün memelilerde olduğu gibi. Fark, boyutlarda: Zürafanın her bir boyun omuru 25 santimetreden uzun olabilir.
Kan beyne kadar nasıl çıkıyor?
Kanı iki metre yukarı pompalamak güçlü bir kalp ister. Zürafanın kalbi yaklaşık 11 kilogramdır ve kan basıncı bizimkinin kabaca iki katıdır. Zürafa su içmek için başını eğdiğinde, boynundaki büyük toplardamarlardaki kapakçıklar kanın başına hücum etmesini önlemeye yardım eder. Bacaklarındaki gergin, kalın deri ise bir varis çorabı gibi çalışarak kanın ayaklarda birikmesini engeller.
Su içmek, zürafanın en beceriksiz anıdır: Suya ulaşmak için ön bacaklarını iyice açması ya da dizlerini kırması gerekir. Aslanlara karşı en savunmasız olduğu an da budur.
Bir aslanın kükremesi 8 kilometre uzaktan duyulabilir.
Aslanlar yetişkin zürafaların başlıca avcılarıdır, ama zürafa, bir aslanı ağır yaralayabilecek, hatta öldürebilecek kadar güçlü bir tekmeyle kendini savunabilir.
Kısa kısa zürafa
- Yeni doğan yavru, doğum sırasında 1,5 metreden yüksekten yere düşer ve yaklaşık yarım saat içinde ayağa kalkabilir.
- Hem erkeklerin hem dişilerin osikonları vardır.
- Desenleri tıpatıp aynı olan iki zürafa yoktur.
- Kısa mesafelerde zürafalar saatte yaklaşık 56 kilometre hızla koşabilir.
Spinbo'da zürafa, Vahşi Doğa dünyasındaki Hayvanlar çarkında fil, panda ve köpekle birlikte yaşar; aslan ise Vahşi Hayvanlar çarkında dolaşır. Çarkı çevir; zürafa çıktığında adını ve yedi kemikli boynuyla ilgili bilgiyi önce kendi dilinde, sonra seçtiğin ikinci bir dilde sesli dinlersin.
Bir dahaki sefere bir zürafa gördüğünde o boyna bak ve hatırla: yedi kemik, kocaman bir kalp ve bilim insanlarının hâlâ yazmaya devam ettiği bir hikâye.




