Güneş Sistemi'nde kaç gezegen var? Sırasıyla sekiz gezegen

Güneş Sistemi'nde kaç gezegen var? Sekiz. Sırasını kolay bir cümleyle öğren, Plüton'un neden sayılmadığını ve başka yıldızların gezegenlerini keşfet.

Güneş Sistemi'nde sekiz gezegen var. Güneş'e en yakın olandan başlayarak sıralarsak: Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün. Plüton 76 yıl boyunca dokuzuncu gezegen sayıldı, ama 2006'dan beri gökbilimciler onu cüce gezegen olarak sınıflandırıyor.

Kısa cevap bu. Uzun cevap ise seni kavurucu Merkür'den rüzgârlı Neptün'e, oradan da çok daha uzaklara, başka yıldızların çevresinde dönen gezegenlere götürüyor.

UzayDünya

Dünya'nın yüzeyinin yaklaşık yüzde 70'i sularla kaplıdır.

Gezegenlerin Güneş'e göre sıralaması nasıl?

Güneş Sistemi'ndeki her şey, içine bir milyondan fazla Dünya sığabilecek kadar büyük bir yıldız olan Güneş'in çevresinde döner. İçeriden dışarıya doğru gezegenler şöyle dizilir: Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün.

UzayGüneş

Güneş bir yıldızdır ve içine bir milyondan fazla Dünya sığabilir.

Sırayı akılda tutmanın en kolay yolu, her kelimesi bir gezegenle aynı harfle başlayan bir cümledir. İşte bu yazı için uydurduğumuz bir tane: “Mavi Vapur Denizde Martılara Jöle Sunup Uzaklaştı Neşeyle.” İstersen kendi cümleni de uydurabilirsin; ne kadar komik olursa o kadar akılda kalır.

Hangi gezegenler kayalık, hangileri dev?

Sekiz gezegen iki net takıma ayrılır. İçteki dört gezegen, yani Merkür, Venüs, Dünya ve Mars, küçük ve kayalıktır; üzerinde durabileceğin katı bir yüzeyleri vardır. Mars'tan sonra asteroit kuşağı gelir: Güneş Sistemi'nin doğumundan artakalan kaya parçalarından oluşan geniş bir halka.

Onun ötesinde dört dev bulunur. Jüpiter ve Satürn, çoğunlukla hidrojen ve helyumdan oluşan gaz devleridir; inilecek katı bir zeminleri yoktur. Uranüs ve Neptün'e ise buz devleri denir, çünkü bol miktarda su, metan ve amonyak içerirler. Gökbilimciler bu maddelere “buz” der, oysa bu gezegenlerin derinliklerinde sıcak ve sıkışmış hâldedirler.

Dört devin de halkaları var, ama küçük bir teleskopla kolayca görülecek kadar parlak olanlar yalnızca Satürn'ünkiler.

UzaySatürn

Satürn'ün halkaları sayısız buz ve kaya parçasından oluşur.

Plüton neden artık gezegen değil?

Plüton 1930'da keşfedildi ve onlarca yıl dokuzuncu gezegen olarak kaldı. Sonra gökbilimciler aynı uzak bölgede, Kuiper kuşağında, benzer büyüklükte başka buzlu dünyalar bulmaya başladı. 2006'da Uluslararası Astronomi Birliği bir tanım üzerinde anlaştı: Bir gezegen Güneş'in çevresinde dönmeli, kendini yuvarlak bir şekle sokacak kadar kütleli olmalı ve yörüngesini başka cisimlerden temizlemiş olmalı. Plüton ilk iki koşulu sağlıyor ama üçüncüsünü sağlamıyor; bu yüzden cüce gezegen oldu. Hatta bizim Ay'ımızdan bile küçük. Hikâyesi ise ayrı bir yazıyı hak ediyor.

Kaç cüce gezegen ve ötegezegen var?

Uluslararası Astronomi Birliği bugün beş cüce gezegeni tanıyor: Ceres, Plüton, Haumea, Makemake ve Eris. Ceres asteroit kuşağında bulunur; diğerleri Neptün'ün ötesindeki soğuk ve karanlık bölgede dolaşır. Gökbilimciler, onaylanmayı bekleyen daha pek çok cüce gezegen olduğunu düşünüyor.

Üstelik bizim sekiz gezegenimiz evrendeki tek gezegenler değil. Başka yıldızların çevresinde dönen gezegenlere ötegezegen denir ve ilkleri 1990'larda doğrulandı. Bugün NASA 6.000'den fazla doğrulanmış ötegezegen sayıyor; yalnızca galaksimizde muhtemelen milyarlarcası daha var. Bazıları yıldızlarının çevresini birkaç günde dolaşan kavurucu devler, bazıları ise aşağı yukarı Dünya büyüklüğünde kayalık gezegenler.

Her gezegen için kısa bir bilgi

  • Merkür: En küçük gezegen ve Güneş'e en yakın olanı; bir yılı yalnızca 88 Dünya günü sürer.
  • Venüs: En sıcak gezegen; kalın karbondioksit atmosferi ısıyı hapsettiği için yüzey sıcaklığı 450 °C'yi aşar.
  • Dünya: Yaşamın ve yüzeyinde sıvı su okyanuslarının bulunduğu bilinen tek gezegen.
  • Mars: Paslı tozuyla kızıl görünen gezegen.
  • Jüpiter: En büyük gezegen; içine 1.300'den fazla Dünya sığabilir.
  • Satürn: Boyutuna göre o kadar hafif ki ortalama yoğunluğu sudan düşüktür.
  • Uranüs: O kadar eğik ki adeta yan yatmış hâlde döner.
  • Neptün: En rüzgârlı gezegen; rüzgârları saatte 2.000 kilometreyi aşar.

Bütün gezegenleri NASA'nın gezegenler sayfasında (İngilizce) keşfedebilirsin.

Mini quizGüneş Sistemi'nde bugün kaç gezegen var?

Spinbo'da Güneş, Dünya ve Satürn; Ay, Mars ve bir roketle birlikte Uzay çarkında durur. Bu çark, kendine ait yıldızlı bir gökyüzü ve müziği olan Derin Uzay dünyasındadır. Çarka dokun ya da kaydır; her kart sana adını ve net bir cümleyi önce kendi dilinde, sonra seçtiğin ikinci bir dilde sesli okur.

Spinbo’da çevir

Bu kart çarkta seni bekliyor. Çevir, 9 dilde dinle ve yıldız topla.

Sonra cümleyi evden birine dene ve sekiz gezegeni ilk kimin sayacağını gör.

SpinboÜcretsiz indirUygulamayı indir