🌠

Kayan yıldız nedir? Gökyüzünde parlayıp sönen uzay tozu

Kayan yıldız nedir? Bir yıldız değil, havada yanan minik bir uzay tozu. Ekim'deki Orionid meteor yağmurunu ve kayan yıldızı nasıl göreceğini öğren.

Kayan yıldız aslında bir yıldız değildir. Kayan yıldız bir meteordur: Çoğu zaman bir kum tanesinden büyük olmayan minik bir uzay taşı ya da toz parçacığı, saniyede onlarca kilometre hızla Dünya'nın atmosferine girip yanarken oluşan ışık çizgisidir. Kayan yıldızların çoğu yerden yaklaşık 80 ila 120 kilometre yükseklikte parlayıp kaybolur.

Gerçek yıldızlar, ışık yılları uzaklıktaki dev sıcak gaz toplarıdır. Kayan yıldız ise çok daha yakınımızdan gelen bir kırıntıdır ve gökyüzündeki bütün gösterisi genellikle bir saniye kadar sürer.

🌠
Yıldızlar ve GalaksilerKayan Yıldız

Kayan yıldız aslında bir yıldız değil, havada yanan minik bir uzay taşıdır.

Kayan yıldızlar neden parlar?

Her şey hızla ilgili. Meteoroitler atmosfere saniyede yaklaşık 11 ila 72 kilometre hızla girer. Bu hızda parçacığın önündeki hava öyle şiddetle sıkışıp ısınır ki parçacık buharlaşır ve çevresindeki sıcak gaz parlar. Gördüğün parlak çizgi budur. Bazı hızlı meteorlar, gökyüzünde birkaç saniye asılı kalan parlak bir iz bile bırakır.

Her uzay tozu gösteri yapmaz. NASA'nın tahminine göre Dünya'ya her gün yaklaşık 44 ton göktaşı kökenli madde düşer; bunun çoğu kimsenin fark etmediği ince bir tozdur.

Meteoroit, meteor, göktaşı: Farkları ne?

Aynı cismin, nerede olduğuna göre üç farklı adı vardır. Uzaydayken meteoroittir. Havadaki ışık çizgisi meteordur, yani kayan yıldızın bilimsel adı. Bir parçası düşüşten sağ çıkıp yere ulaşırsa ona göktaşı (meteorit) denir. Venüs gezegeninden bile parlak olan çok parlak meteorlara ise ateş topu denir.

Kayan yıldızların çoğu asla göktaşına dönüşmez: Çok küçüktürler ve tamamen yanıp yok olurlar. Büyük çarpışmalar nadirdir, ama olur. Yaklaşık 66 milyon yıl önce, 10 kilometre kadar genişliğinde bir uzay kayası bugünkü Meksika'ya çarptı ve dinozorlar çağının sona ermesine katkıda bulundu.

☄️
DinozorlarMeteor

66 milyon yıl önce dev bir uzay kayası Dünya'ya çarptı ve dinozorlar çağı sona erdi.

Meteor yağmuru nedir?

Açık ve karanlık bir gecede genellikle saatte birkaç rastgele meteor görebilirsin. Meteor yağmuru sırasında ise çok daha fazlası görünür, çünkü Dünya bir kuyruklu yıldızın geride bıraktığı bir toz izinin içinden geçer. Kuyruklu yıldız Güneş'e her yaklaştığında buz ve toz saçar; bunlar yavaş yavaş yörüngesi boyunca dağılır. Gezegenimiz her yıl aşağı yukarı aynı tarihlerde bu yolu kestiğinde, toz atmosfere yağar.

☄️
Yıldızlar ve GalaksilerKuyruklu Yıldız

Kuyruklu yıldız, Güneş'e yaklaşınca parlak bir kuyruk oluşturan bir buz ve toz topudur.

Bir meteor yağmurundaki bütün meteorlar gökyüzündeki tek bir noktadan fışkırıyormuş gibi görünür. Bu noktaya “radyant” denir ve meteor yağmuru, bu noktanın bulunduğu takımyıldızın adını alır.

Orionid meteor yağmuru ne zaman?

Ekim ayının da kendi meteor yağmuru var ve en ünlü kuyruklu yıldızdan geliyor. Orionidler, yaklaşık her 76 yılda bir Güneş'in yakınından geçen ve bir sonraki gelişi 2061'de olacak Halley Kuyruklu Yıldızı'nın bıraktığı tozdan oluşur. NASA'ya göre Orionidler bu yıl 2 Ekim ile 7 Kasım arasında etkin; zirveye 21'i 22 Ekim'e bağlayan gece ulaşıyor ve karanlık bir gökyüzünde saatte yaklaşık 10 ila 20 meteor görülebiliyor. Saniyede yaklaşık 66 kilometreyle çok hızlıdırlar ve her iki yarımküreden de izlenebilirler.

Kayan yıldız nasıl görülür?

Teleskopa ihtiyacın yok. Hatta dürbün ve teleskoplar gökyüzünün çok küçük bir parçasını gösterir. Biraz sabır ve Amerikan Meteor Derneği'nin birkaç basit önerisi yeter:

  • Sokak lambalarından uzak, karanlık bir yer bul.
  • Gece yarısından sonra bak; meteorlar genellikle o saatlerde daha boldur.
  • Gözlerinin karanlığa alışması için 20-30 dakika bekle ve telefon ekranına bakma.
  • Sırtüstü uzan ve gökyüzünün olabildiğince büyük bir kısmını gör; meteorlar her yerden çıkabilir.
  • Ay'a dikkat et: Parlak ay ışığı sönük meteorları gizler.

Kayan yıldız görünce neden dilek tutulur?

Kayan yıldız görünce dilek tutmak pek çok ülkede bir gelenektir. Japonya'da, ışık sönmeden dileğini üç kez tekrarlayabilirsen dileğinin gerçekleşeceği söylenir. Meteorların çoğu yaklaşık bir saniye sürdüğüne göre, bunun için epey pratik gerekir!

Mini quizKayan yıldız aslında nedir?

Spinbo'da kayan yıldız, kendine ait ışıl ışıl gökyüzü ve müziği olan Derin Uzay dünyasında, Yıldızlar ve Galaksiler çarkında kuyruklu yıldız, galaksi ve Kutup Yıldızı'yla yan yana kayar. Çarkı çevir; kayan yıldız çıktığında adını ve onunla ilgili net bir cümleyi kendi dilinde ve seçtiğin ikinci bir dilde duyarsın.

Spinbo’da çevir

Bu kart çarkta seni bekliyor. Çevir, 9 dilde dinle ve yıldız topla.

Sonra 21'i 22 Ekim'e bağlayan gece dışarı çık, başını kaldır ve gerçek bir kayan yıldız yakalamaya çalış.

SpinboÜcretsiz indirUygulamayı indir